Wat doet het capaciteitstarief met je energiefactuur?

Sinds januari 2023 staat het capaciteitstarief op je energiefactuur. Daarbij telt niet alleen hoeveel elektriciteit je verbruikt (uitgedrukt in kWh), maar ook hoeveel energie je op hetzelfde moment gebruikt (uitgedrukt in kW). Hoe werkt dat capaciteitstarief? Waarom werd het ingevoerd? En hoe krijg je meer inzicht in je verbruik? We leggen het helder uit in deze blog. 

Om te begrijpen wat het capaciteitstarief is en waarom het bestaat, kijken we eerst naar de opbouw van je elektriciteitsfactuur. Die bestaat uit drie vaste delen: de energiekost, de nettarieven en de heffingen en btw. Het capaciteitstarief valt onder de nettarieven.

• De energiekost is wat je betaalt voor de productie en levering van je elektriciteit. De exacte kost hangt af van je verbruik en je energiecontract.
• De nettarieven zijn jouw bijdrage voor de aanleg, het beheer en het onderhoud van de elektriciteitsnetten, dus om elektriciteit tot bij jou te brengen. Het capaciteitstarief valt hieronder, net als de bijdragen voor onder meer groenestroomcertificaten en energiepremies.
• Tot slot zie je verschillende heffingen en btw op je factuur. Dit wordt doorgestort aan de overheid.  

Het capaciteitstarief is een manier om je nettarieven te berekenen. Met het capaciteitstarief betaal je niet alleen voor hoeveel elektriciteit je verbruikt (kWh), maar ook voor hoeveel elektriciteit je tegelijkertijd gebruikt (kW). Of anders gezegd: hoe zwaar je het net belast. Zet je veel elektrische toestellen op hetzelfde moment aan, dan krijg je hogere pieken in je verbruik. En net op die piek baseren we (deels) je nettarieven. Het is ook belangrijk te weten dat we een basispiek van 2,5 kW aanrekenen. Dat is de piek die een huishouden met standaard toestellen nodig heeft om bijvoorbeeld te kunnen koken, wassen… Het is bij wijze van spreken een standaardcapaciteit die we voor jou op het net reserveren.  

Het capaciteitstarief is ingevoerd om gespreid verbruik te stimuleren. De vraag naar elektriciteit neemt snel toe, dus moet het elektriciteitsnet steeds grotere hoeveelheden kunnen verwerken. Om die op te vangen, investeren we de komende jaren 11 miljard euro aan investeringen.

Maar dat alleen volstaat niet. We moeten ook slimmer omgaan met hoe en wanneer we stroom gebruiken. Als we met z’n allen onnodig hoge pieken op het elektriciteitsnet vermijden, kan Fluvius gerichter investeren om het net te versterken. 

Gezinnen en bedrijven verbruiken met de opmars van elektrische wagens en warmtepompen veel meer elektriciteit dan vroeger en injecteren bovendien zelf opgewekte stroom van bijvoorbeeld zonnepanelen in ons net.

• De energietransitie: we schakelen stap voor stap over van fossiele brandstoffen, zoals stookolie en aardgas, naar hernieuwbare energie. Zo wordt er steeds minder verwarmd op stookolie en rijden steeds meer mensen elektrisch. 
• Focus op energie-onafhankelijkheid: steeds meer mensen en bedrijven produceren zelf groene stroom via hun zonnepanelen of windturbines. Zo wordt ons land minder afhankelijk van ingevoerde fossiele brandstoffen en kernenergie.  

De berekening van je capaciteitstarief gebeurt aan de hand van je gemiddelde maandpiek. Je digitale meter registreert automatisch elke vijftien minuten je verbruik en berekent nadien de hoogste piek per maand. Voor de facturatiepiek nemen we het gemiddelde van de hoogste maandelijkse kwartierpieken, uitgedrukt in kilowatt (kW). Uiteindelijk vermenigvuldigen we dat piekvermogen met een vast bedrag per kW.

Wat als je nog een klassieke, analoge meter hebt? Dan bestaan je nettarieven uit een vaste forfaitaire bijdrage op basis van een minimumpiek van 2,5 kW en een vergoeding volgens verbruik per kWh (die hoger ligt dan bij de digitale meter).

Voor grote bedrijven worden de nettarieven berekend op basis van het toegangsvermogen, dat bedrijven vooraf inschatten en doorgeven, en de gemeten maandpieken. Zij geven dit toegangsvermogen in op het portaal mijn.fluvius.be. 

Nog even over die verbruikspiek. Het piekvermogen is de hoogste hoeveelheid elektriciteit die je tegelijkertijd verbruikt. Laat je veel huishoudelijke toestellen samen draaien, dan neem je veel stroom van het net af en ligt je piek hoger.

Via je piekvermogens krijg je meer inzicht in je energiegebruik. Wil je weten op welke pieken je factuur gebaseerd is? Ga dan naar Netkosten op Mijn Fluvius.

Weetje: de facturatiepiek van een gemiddeld gezin ligt rond de 4 kW. Afhankelijk van welke verbruikers natuurlijk. Rijd je bijvoorbeeld elektrisch, of heb je een warmtepomp? Dan kan dat gemiddeld piekverbruik schommelen tussen 4 en 8 kW. Het is dus altijd interessant om grote verbruikers te spreiden en slim aan te sturen. 

Alleen voor beschermde afnemers met sociaal tarief geldt het capaciteitstarief niet: zij blijven het vaste, sociale tarief betalen.

Voor de rest betaalt iedereen het capaciteitstarief, niet alleen wie een digitale meter heeft. Bij gezinnen en kleine bedrijven met een klassieke, analoge meter wordt het op een andere manier aangerekend, omdat we geen inzicht hebben in de reële pieken. Voor grote bedrijven is het toegangsvermogen van toepassing.  

Het capaciteitstarief is er sinds 1 januari 2023. Voor een gezin met een gemiddeld verbruik van zo’n 3.500 kWh per jaar is er niet veel veranderd. De nettarieven waaronder het capaciteitstarief valt, vormen maar een deel van het totale factuurbedrag.

Gezinnen met een elektrische wagen of een warmtepomp doen er goed aan om grote verbruikspieken zoveel mogelijk te vermijden, bijvoorbeeld door toestellen niet allemaal tegelijk te gebruiken. 

Het capaciteitstarief is geen extra tarief of kostenpost. Wel is het een specifieke manier om de nettarieven te verdelen over alle gebruikers. Het gros van de factuur blijft gebaseerd op het aantal kWh dat je verbruikt. Conclusie: zuinig omgaan met elektriciteit blijft lonen. Daarnaast is het verstandig de energie díe je verbruikt, zoveel mogelijk te spreiden. 

De Vlaamse Nutsregulator is verantwoordelijk voor de nieuwe nettarieven en bepaalt de hoogte ervan. 

Nee, het soort aansluiting speelt geen rol bij de berekening van het capaciteitstarief.

Ja. Het minimumtarief wordt berekend op een piek van 2,5 kW, zowel met een digitale als een klassieke meter. Zo betaalt iedere netgebruiker een minimale bijdrage voor het netgebruik.

Ja. Voor klanten met een digitale meter, bij wie de effectieve pieken kunnen worden gemeten, heeft de Vlaamse Nutsregulator een plafond op basis van kWh vastgelegd.

Voor de nettarieven is er geen dag/nachttarief meer. Bij het capaciteitstarief willen we immers altijd pieken vermijden, ook ‘s nachts. Voor de energiecomponent op de factuur bieden sommige energieleveranciers wél nog een verschillend dag- en nachttarief aan.

Ja. Klanten met uitsluitend nachttarief (UNT) die nog een klassieke meter hebben, betalen een vaste forfaitaire bijdrage en een vergoeding volgens verbruik. Bij deze klanten plaatsen we ten laatste in 2028 een digitale meter. Gebeurt dat toch eerder, dan wordt het hoogste kwartierverbruik van beide meters samen in rekening gebracht (synchrone piek). De korting voor UNT blijft bestaan, maar dooft uit en verdwijnt volledig in 2028.