Veelgestelde vragen over netcongestie

Het elektriciteitsnet bestaat uit allerlei onderdelen, zoals kabels, elektriciteitslijnen of transformatoren. Elk van die onderdelen heeft een limiet: er kan maar een bepaalde hoeveelheid elektriciteit tegelijk doorheen.

Wanneer een bedrijf of gezin een nieuwe aansluiting op het net aanvraagt of meer vermogen nodig heeft, bekijkt de netbeheerder of het net die extra vraag nog aankan. Dat geldt zowel voor elektriciteit die wordt afgenomen van het net als voor elektriciteit die geïnjecteerd wordt op het net, bijvoorbeeld via zonnepanelen.
De netbeheerder moet daarbij rekening houden met alle mogelijke situaties, ook als een deel van het net tijdelijk uitvalt door een incident of onderhoud. Ook dan moet het net nog veilig kunnen blijven werken.

Als er op bepaalde momenten meer elektriciteit gevraagd of geïnjecteerd wordt dan het net lokaal aankan, spreken we over ‘netcongestie’. Dat betekent niet dat er te weinig stroom beschikbaar is in Vlaanderen, maar wel dat het elektriciteitsnet op dat moment niet genoeg capaciteit heeft om alle stroom tegelijk te transporteren. Netcongestie is dus geen stroompanne of storing, maar een tijdelijk capaciteitsprobleem op het net.

Vandaag is er nog geen sprake van effectieve netcongestie. Maar het aantal aanvragen voor nieuwe aansluitingen of verzwaring van bestaande industriële aansluitingen stijgt sterk. Daardoor kan er in de toekomst in sommige regio’s wél verzadiging van het net ontstaan. We spreken dan over ‘verwachte netcongestie’.

Om te vermijden dat het net overbelast raakt, neemt Fluvius vandaag al maatregelen. In gebieden met verwachte netcongestie kunnen we voor bedrijven het gewenste vermogen niet altijd op de klassieke manier toekennen. In dat geval kan een flexibele aansluiting, zoals Fall-Back Flex, een oplossing bieden. Zo voorkomen we dat het net op momenten van piekbelasting onder te hoge druk komt te staan en er effectief netcongestie optreedt.

Nee. Bij netcongestie is er te weinig capaciteit op bepaalde knooppunten in het elektriciteitsnet. Het gaat dus niet om een storing of een tekort aan elektriciteit.

Nee. Netcongestie is een tijdelijk en lokaal probleem dat zich vooral voordoet op piekmomenten, wanneer de vraag naar elektriciteit hoger ligt dan de beschikbare capaciteit van het net. Zodra de capaciteit wordt verhoogd, verdwijnt het risico op netcongestie.

Ja. De uitdagingen waar Vlaanderen mee geconfronteerd wordt, komen ook voor in onze buurlanden. Alle buurlanden worden geconfronteerd met de uitdagingen die elektrificatie en de energietransitie met zich meebrengen.

Daarnaast is de huidige groei van aanvragen voor batterijen en datacenters zelfs een direct gevolg van de problematieken waar onze buurlanden ook mee geconfronteerd worden. We spreken hier van een aanzuigeffect: doordat onze buurlanden al strengere regels hebben geïmplementeerd over aansluitingsaanvragen merken we weer een groei in België.

Neen. Die vergelijking gaat niet op. Nederland worstelt al meer dan twee jaar met reële netcongestie. De omvang is ook veel groter. In veel delen van Nederland is er beperkte of zelfs geen nieuwe transportcapaciteit beschikbaar. Om dit probleem aan te pakken, zijn netbeheerders in Nederland begonnen met het verplichten van congestiemanagement. Dit houdt in dat grootverbruikers op piekmomenten minder elektriciteit gebruiken of leveren om overbelasting te voorkomen. Dat is een verplichting. Wij werken nog aan de mogelijkheid om dit te kunnen aanbieden. In Nederland is er ook impact op residentiële klanten. Dat is in Vlaanderen niet het geval.

Bij het beheren van het elektriciteitsnet voorziet de netbeheerder sowieso altijd een zekere capaciteit voor het onderliggende niveau. Dus ook voor het laagspanningsnet, waar de gezinnen op aangesloten zijn.

De snelheid waarmee het gevraagde vermogen op laagspanning stijgt verloopt anders: dat is de optelsom van tienduizenden individuele aanvragen. Bij de bedrijven op het Vlaams middenspanningsnet kan één klantvraag voor een groot of heel groot vermogen plots een enorm verschil qua beschikbare capaciteit maken.

We vragen van onze klanten geen specifieke actie; er is momenteel geen reden tot ongerustheid. Uiteraard blijft het nuttig om je eigen pieken te spreiden en je zonne-energie liefst meteen te verbruiken. Dat is goed voor je portemonnee én helpt ook bij het beheer van onze elektriciteitsnetten. De netcongestieproblematiek speelt op dit moment niet bij gezinnen en particulieren.

Er is op dit moment verwachte netcongestie en geen reële netcongestie in Vlaanderen. Als we niets doen, dan zullen we mogelijks wel met reële netcongestie geconfronteerd worden. Daarnaast is het geen probleem van bevoorradingszekerheid, er is voldoende elektriciteit om de behoefte in Vlaanderen te dekken. Netcongestie gaat over de transportcapaciteit, de hoeveelheid stroom dat we door onze netwerkencomponenten en die van Elia veilig kunnen sturen.

Als netbeheerder voeren we voortdurend analyses en controles uit op onze elektriciteitsnetten. We hebben een uitgebreid investeringsplan dat tien jaar vooruitkijkt en beschrijft hoe we onze netten klaarstomen voor morgen. Onze berekeningen tonen aan dat we moeten ingrijpen om reële netcongestie te voorkomen. Daarom nemen we nu maatregelen, zoals flexibele aansluitingen, om erger te vermijden.

Het blijft wel moeilijk om te voorspellen welk bedrijf waar en op welk moment wil elektrificeren of uitbreiden. Met het initiatief EnergieGRIP brengen we de energietransitieplannen van bedrijven beter in kaart, zodat we gerichter kunnen investeren.

Een aansluiting van hoog of zeer hoog vermogen is typisch een elektriciteitsaansluiting  op middenspanning van 100 kVA en meer, bedoeld voor bedrijven die veel vermogen nodig hebben.

Om op korte termijn nog maximaal te voldoen aan de vragen van het bedrijfsleven, voorzien we heel wat flexibiliteitsoplossingen:

• ‘Fall-Back Flex’ op het distributienet: In afwachting van de uitgewerkte regelgeving rond flexibele aansluitingscontracten kunnen bedrijven die zich in een congestiezone bevinden instappen in een lokale flexibiliteitsmarkt. Zo kan bijkomend vermogen in de zone toegelaten worden. ‘Fall-Back Flex’ biedt een tijdelijke oplossing voor de huidige bedrijvendossiers die bij Fluvius en Elia op tafel liggen. Het zorgt er mee voor dat Vlaamse bedrijven ook in de komende maanden en jaren voort kunnen elektrificeren.
• Een flexibel aansluitingscontract op het distributienet en het Vlaamse net van Elia (30-70 kV): Het elektriciteitsverbruik bij bedrijven is erg afhankelijk van concrete bedrijfsprocessen. Een bedrijf heeft niet altijd de volledige capaciteit van zijn aansluiting nodig. Vaak kan er flexibel geschakeld worden tussen elektriciteit (bijvoorbeeld bij e-boilers) en andere energiebronnen (zoals gas of een warmtekrachtkoppeling). Met een flexibele aansluiting kan het gewenste verbruik van het bedrijf via modulatie afgestemd worden op de beschikbare capaciteit op dat moment. Hierdoor kunnen meer bedrijven worden toegelaten op het net. Op dit moment (voorjaar 2026) wordt de regelgeving rond flexibele aansluitingscontracten op het distributienet van Fluvius en het Vlaamse net van Elia concreet uitgewerkt.

Bij een permanente aansluiting kan een bedrijf het aangevraagde vermogen altijd volledig gebruiken. Maar in sommige regio’s komt het elektriciteitsnet steeds meer onder druk te staan. Als we daar nog meer permanente aansluitingen voor grote vermogens zouden toekennen, kan dat leiden tot netcongestie en komt de stabiliteit van het elektriciteitsnet in gevaar.

Daarom bieden we in zones met verwachte netcongestie een flexibele aansluiting aan, zoals Fall-Back Flex. Daarbij kan een bedrijf meestal gewoon het volledige vermogen gebruiken, maar kan Fluvius op uitzonderlijke piekmomenten het beschikbare vermogen tijdelijk beperken om overbelasting van het net te vermijden. Hoe groot die mogelijke beperking is, hangt af van de beschikbare capaciteit in de regio. Hoe groter de druk op het net, hoe meer flexibiliteit er nodig kan zijn.

Welke prijs je betaalt hangt af van onder andere je gevraagde vermogen, locatie en netcapaciteit. Een Fall-Back Flex aansluiting heeft dus geen vaste prijs en de kosten worden bepaald via een offerte op maat, maar wel op basis van gereguleerde tarieven. Als een bedrijf al een aansluiting op het distributienet heeft, kan die in bepaalde situaties gebruikt worden.

Om de interactie mogelijk te maken op momenten dat we flexibiliteit van je vragen, plaats je een Netflex-kast. De kosten daarvoor hangen opnieuw af van jouw situatie.
 

We passen flexibiliteit alleen toe waar het echt nodig is en bekijken dit altijd geval per geval. Je kan als bedrijf een Fall-Back Flex-aansluiting weigeren, maar dat betekent dat we je aansluiting of een verzwaring van je aansluiting mogelijks moeten uitstellen tot de nodige netinvesteringen zijn uitgevoerd die de verwachte netcongestie in jouw regio oplossen.

Nee. Fall Back Flex is een tijdelijke oplossing die Fluvius inzet om je toch aan te sluiten in zones met verwachte netcongestie. Een flexibele aansluitovereenkomst (FAO) is een meer structurele contractvorm die Vlaanderen momenteel uitwerkt voor de langere termijn. Een Fall-Back Flex-overeenkomst zal daarna automatisch worden omgezet in een FAO.

Nee. Fall Back Flex is een tijdelijke oplossing. Zodra het regelgevend kader rond flexibele aansluitovereenkomsten (FAO) is uitgewerkt, wordt je aansluiting automatisch omgezet naar zo’n contractvorm.
Daarnaast kan het ook zijn dat in de capaciteit van het elektriciteitsnet in jouw regio wordt geïnvesteerd. In dat geval bekijken we samen de overstap naar een vaste of flexibele aansluiting, afhankelijk van wat op dat moment het meest geschikt is.