Wat leeft er onder onze straten? Hoe rioolscans Vlaanderen beschermen tegen de klimaatverandering
Je ziet ze niet, je denkt er zelden aan. Nochtans vormen rioleringsleidingen onmisbare aders onder onze straten. Ze voeren afvalwater af, beschermen onze huizen tegen wateroverlast en houden de leefomgeving gezond. Het is dus cruciaal dat het rioleringsnet in goede staat is. Maar veel rioleringsleidingen in Vlaanderen zijn decennia oud.
Daarom voert Fluvius, de grootste gemeentelijke rioolbeheerder in Vlaanderen, een grootschalige operatie uit: we scannen het volledige rioleringsstelsel in alle 87 steden en gemeenten waar we het rioleringsnet beheren op defecten. Dat gebeurt via rioolscans.
Maar wat zijn dat eigenlijk, rioolscans?
Rioolscans zijn visuele inspecties van ondergrondse rioleringsleidingen. Met robotcamera’s rijden we letterlijk door de leidingen om scheuren, ingroeiende wortels, verzakkingen, verstoppingen en/of slijtage zichtbaar te maken. We gebruiken ook kleinere putcamera’s om vanuit de put in de leidingen te kijken. Én we vliegen zelfs met drones door de leidingen met grotere diameters.
Die beelden tonen precies waar het rioleringsnet kwetsbaar is, iets wat je met het blote oog bovengronds nooit zou merken.
En hoe pakt Fluvius dat precies aan?
Fluvius begon in 2022 met een grootschalig inspectieplan. Eerst werd een risicokaart opgesteld op basis van theoretische gegevens. Nadien volgde de praktijk.
- De meest kritische leidingen eerst
Met robotcamera’s en drones werden de top-kritische leidingen eerst gescand. Dat zijn de rioleringsleidingen die Fluvius beheert onder spoorwegen, snelwegen, woningen, fabrieken, ziekenhuizen en dergelijke. Die scan is eind 2025 afgerond. - Testen met putcamera’s voor minder kritische leidingen
Andere risicoleidingen krijgen een visuele check met putcamera’s. De inspectie van die minder kritische leidingen is eind vorig jaar voor 50% voltooid. Daarmee voldoet Fluvius helemaal aan het vooropgestelde schema. De overige helft moet gescand zijn tegen eind 2027. - Lokale besturen aan boord
Fluvius werkt nauw samen met steden en gemeenten en heeft voor elke stad en gemeente regenwater- en droogteplannen opgesteld. Zo kunnen nieuwe projecten slim inspelen op lokale noden. - Digitalisering en 24/7 monitoring
Op kritieke punten plaatst Fluvius sensoren die het rioleringsnet permanent opvolgen. Die data helpen om onderhoud sneller én slimmer te plannen.
Dus zo zorgt Fluvius voor een goed onderhouden rioleringsstelsel?
Ja, want dat is essentieel, zeker in tijden van klimaatverandering. Een goed onderhouden rioleringsstelsel voorkomt heel wat problemen zoals:
- verzakkingen van straten of voetpaden;
- vervuiling van het grondwater;
- wateroverlast tijdens hevige regen;
- dure noodherstellingen.
En dat is geen overdreven zorg, want ook in België duiken hier en daar al zinkgaten op. Dat toont hoe belangrijk tijdige inspectie en onderhoud zijn — én hoe ondergrondse problemen bovengronds zichtbaar worden.
Klimaatverandering vereist futureproof rioleringsnet
De klimaatverandering manifesteert zich hoe langer hoe meer en hoe intenser. Meer extreme regenbuien zetten rioleringen onder druk. Verharde oppervlakken laten minder water infiltreren, waardoor riolen grotere hoeveelheden water moeten verwerken.
Daarom past Fluvius zijn rioleringsnet aan de klimaatverandering aan. Dat doen we zo:
- steden en gemeenten kregen regenwater- en droogteplannen;
- woningen die nog niet aangesloten zijn, worden aangesloten op het rioleringsnet;
- rioleringen worden vernieuwd of hersteld waar scans schade tonen;
- netwerken worden van sensoren voorzien.
Door het rioleringsnet slim te onderhouden én aan te passen, voorkomt Fluvius dat schade escaleert.
