Transfo Zwevegem

Transfo Zwevegem: van historische elektriciteitscentrale tot bruisende belevingssite

In Zwevegem broeit de Transfosite tegenwoordig van de activiteit. Van cultuurprojecten tot evenementen en sportactiviteiten: er valt elke dag iets te beleven. Maar wie in en rond de inactieve elektriciteitscentrale wandelt, danst of sport, kan de geschiedenis bijna proeven. Het was de allereerste centrale in België die elektrische openbare verlichting voorzag aan het begin van de 20e eeuw. Een opmerkelijke locatie waar verleden, heden en toekomst harmonieus samenkomen.

Fluvius Zomerroute, pitstop 4: Transfo Zwevegem

In de Fluvius Zomerroute trekken we de hele zomer Vlaanderen door, op zoek naar opmerkelijke plaatsen die gelinkt zijn aan ons rijke verleden. Een extra reden om uit je kot te komen!

Logo van de Fluvius Zomerroute

In 1911 stelt de heer Couturier, ingenieur bij de ‘Société de l' Electricité de l'Ouest de la Belgique’ aan het stadsbestuur van Zwevegem voor om een elektriciteitscentrale te bouwen. Het doel? Stroom genereren voor 85 lampen en 50 kaarsen. Het is vandaag bijna ondenkbaar, maar in die tijd werd openbare verlichting nog met gaslampen voorzien. Het stadsbestuur ging akkoord, en kocht gronden langs het kanaal Bossuit-Kortijk. Dat was noodzakelijk om de centrale van voldoende koelwater te voorzien en om kolen uit de Borinage aan te voeren.

De eerste elektrische openbare verlichting

Een driefasige wisselspanningsgenerator werd gevoed door een stoomlocomobiel, waarmee de Otegemstraat elektrisch verlicht werd. Meteen de eerste elektrische openbare verlichting van ons land. In de daaropvolgende jaren werden gebouwen, machinezalen, stokerijen en kolenbunkers bijgebouwd om de capaciteit op te drijven. In 1920 nam de ‘Société Intercommunale Belge de l'Electricité’ de elektriciteitscentrale volledig over.

Duitse bezetters

Oude foto transfostation

Tijdens beide Wereldoorlogen controleert de Duitse bezetter de centrale, maar ze blijft actief. Na enkele vernieuwingen en herstellingen voedt de centrale in 1946 voor het eerst een stroomnet, waardoor ook omliggende bedrijven de opgewekte elektriciteit kunnen benutten. In 1959 blijkt de site te klein voor verdere uitbreidingen. De maatschappij bouwt een nieuwe elektriciteitscentrale, en de Transfosite schakelt over naar stookolieketens om een industrieel stroomnet te bevoorraden.

In 1999 raakt de centrale in ongebruik, en drie jaar later begint de reconversie van de beschermde site, dat intussen eigendom is van de gemeente Zwevegem en de intercommunale Leiedal.

Multifunctionele belevingssite

Een rijke geschiedenis dus, die in het lokaal museum uitgebreid te bewonderen valt. “Op zijn hoogtepunt waren er zo’n 1000 mensen aan het werk. Het was een gemeenschap van arbeiders, die voor die tijd uitzonderlijke sociale rechten genoten. Tot eind augustus kan je die tijd er elke woensdag herbeleven, want dan zijn er gratis rondleidingen met een gids”, vertelt Diana De Cat van vzw Transfo Zwevegem. “Er is bijvoorbeeld een luisterwandeling van hoe de mensen er toen woonden en werkten.”

transfo zwevegem - belevingssite

Een broeihaard van activiteit

Maar niet alleen voor de historische waarde is Transfo een bezoek waard. “Je kan er ook avontuurlijk sporten”, gaat Diana verder. “Zo is er onder andere een duiktank met bijhorend zomerterras, een kajakroute en een deathride. Daarnaast hebben we ook escape rooms, een opdrachtencircuit, een kunstacademie in de oude directeurswoning, aperitiefconcerten, en Camping Transfo voor een unieke glampingervaring. Te veel om op te noemen, dus. Het is echt een uitzonderlijke erfgoedlocatie van sport, cultuur en beleving.”

Van stookolieketens naar duurzame energie

Ook in de toekomst zijn er grootse uitbreidingsplannen. “Er komt een klimmuur en boulderzaal, een woonzone en een gerenoveerd nieuw Transfogebouw dat vier bedrijven zal herbergen. En de ziel van de centrale blijft intact, want het Europees project RE/SOURCED zal de site omtoveren in een zelfvoorzienende, circulaire energiewijk.”

Transfo Zwevegem - ruim beeld

Bezoek de Transfosite

Bij de reconversie werd een masterplan opgesteld, dat ook in de toekomst zal worden verdergezet.  Het plan om de site en de openbare ruimte in te vullen is gestoeld op vijf pijlers volgens de letters van het alfabet. Avontuurlijk sporten, business, cultuur, duurzame energie, educatie en feesten. Wie de site bezoekt, kan zich dus niet alleen laven aan de rijke geschiedenis met de goed bewaarde generatoren, pompen en machine- en ketelzalen. Er valt onnoemelijk veel te beleven, en ook in de komende jaren wordt de site hét epicentrum van de streek. Een prachtige samensmelting van verleden en toekomst, waar voor iedereen wat te beleven valt.

05 aug 2021
Tags
zomerroute