Muurschildering van Olijfje

Fluvius Zomerroute: Olijfje in Londerzeel

Olijfje in Londerzeel: wie hip is in 1938, kookt elektrisch

Voor wie in Londerzeel woont, is ‘Olijfje’ een begrip. De muurschildering op de zijgevel van een dorpswoning in de Stationsstraat beeldt het vriendinnetje van stripheld Popeye af. De originele tekening dateert uit 1938, maar werd in 2018 in zijn oude glorie gerestaureerd. Een zeldzame herinnering aan een tijd toen elektriciteit nog een luxeproduct was.

Fluvius Zomerroute, pitstop 1 Londerzeel

In de Fluvius Zomerroute trekken we de hele zomer Vlaanderen door, op zoek naar opmerkelijke plaatsen die gelinkt zijn aan ons rijke verleden. Een extra reden om uit je kot te komen!

Logo van de Fluvius Zomerroute

Kris Van Doren, projectmedewerker bij Fluvius, stond op de eerste rij toen ‘Olijfje’ haar welverdiende restauratie kreeg. Hij maakte deel uit van de vzw Demurenspreken, een vereniging die zich inzet om Olijfje en andere gevelreclames in de buurt in ere te herstellen. “De muurschildering werd eigenlijk pas in 2008 ontdekt”, vertelt Kris. “Jarenlang hing er een houten reclamebord voor. Pas toen het bord vervangen werd, zag de volledige gevelreclame het daglicht. Een geluk bij een ongeluk, want dankzij dat reclamebord is ‘Olijfje’ eigenlijk goed bewaard gebleven.”

Kookt elektrisch

De open mond stuurt de ogen naar wat Olijfje zegt, in de tekst daarboven: “KOOKT ELEKTRISCH”. Olijfje wijst naar een fornuis die de schildering doorbreekt, waarop te lezen staat: “Aan 59 ct. Per KW.”

Muurschildering van Olijfje

Tussen twee oorlogen

“Olijfje werd in 1938 gemaakt, midden in het Interbellum”, gaat Kris verder. “Een eerste aanwijzing zat in het telefoonnummer van het reclamebureau dat de schildering er plaatste: ‘728’. Telefoonnummers met drie cijfers zag je enkel vóór 1939. Uiteindelijk bleek de kleindochter van de schilder gewoon in Londerzeel te wonen: Suzan Vissers-Broothaers. Zij wist van haar tante dat het werk in 1938 geschilderd werd. Zo konden we beetje bij beetje de geschiedenis van Olijfje samen puzzelen.”

Elektriciteit = moderniteit

De opdrachtgever van de reclame was wél meteen duidelijk. ENB, ofte ‘Elektriciteit Noord België’ was voorloper van Fluvius. “Vóór 1940 hadden de meeste Belgische woningen hoogstens een koperen kabeltje om wat te verlichten, maar grote vermogens waren nog niet ingeburgerd. Koken gebeurde toen met hout of kool, bijvoorbeeld met een Leuvense stoof. ENB maakte dus reclame om elektrisch te koken. Niet toevallig omdat in die tijd het elektrisch fornuis massaal geproduceerd werd.”

Het enige overgebleven Olijfje

De schilder van het werk was Jan Stroobants, die samen met andere muurschilders voor een publiciteitsfirma in Mechelen werkte. “In die tijd was gevelreclame erg gangbaar. Er was nauwelijks een ander medium om reclame te maken, dus beschilderde men de muren. Kranten bestonden wel, maar waren nog zwart-wit. Na 1950 vind je nauwelijks nog gevelreclames, dus Olijfje is echt een historisch werk.”

De overlevering leert dat Jan meerdere Olijfjes schilderde. Op de onderstaande foto zien we een identieke muurschildering in Mechelen, waar een vrachtwagen van ENB voor geparkeerd staat. Die woning is helaas afgebroken. En dus is Olijfje in de Stationsstraat de enige die bewaard is gebleven.

Muurschildering van Olijfje in Mechelen

Fluvius redt Olijfje

Het was de vzw Demurenspreken die de nodige fondsen verzamelde voor de restauratie van Olijfje. “In totaal kostte de renovatie 23.000 euro, waarbij de gevel volledig opnieuw gevoegd werd”, aldus Kris. “Er werd ook een antigrafittilaag op aangebracht. Het kunstwerk zelf werd gerenoveerd door iemand die gespecialiseerd is fresco’s. Toevallig ook iemand uit de buurt. Fluvius (toen nog Eandis) is de hoofdsponsor, en kreeg een naamplaat bij het kunstwerk.”

Bezoek Olijfje

In 2014 werd Olijfje beschermd als monument en dorpsgezicht, en in 2018 zat de restauratie erop. “De gevelreclames zijn niet alleen prachtig om naar te kijken, ze hebben ook een artistieke en historische waarde. Wie Olijfje wil bezoeken, raad ik trouwens aan om het nieuw fietspad te nemen langs de spoorweg Mechelen-Dendermonde-Gent. Daar is recent een dynamische ledverlichting aangebracht, dus je combineert een prachtige fietsroute met wat couleur locale”, besluit Kris.

Locatie: Stationsstraat 47, Londerzeel

Nog meer bezienswaardigheden ontdekken? Volg de hele zomer lang onze reeks Fluvius Zomerroute.

07 jul 2021